Zdrowie / Sport
Piotr Zawadzki
Redaktor sekcji zdrowia i sportu. Pisze o medycynie, profilaktyce i wydarzeniach sportowych. Amator maratonów, a w domu ma dwa psy, które towarzyszą mu w porannych treningach.
Przez dziesięciolecia chloropiryfos był jednym z najczęściej stosowanych pestycydów w rolnictwie. Nowe badania sugerują, że długotrwałe narażenie na ten związek może ponad dwukrotnie zwiększać ryzyko zachorowania na chorobę Parkinsona. Naukowcy z UCLA Health nie poprzestali jednak na samym wskazaniu zależności, bo opisali także mechanizm, który może prowadzić do uszkodzenia mózgu.
Choć czynniki genetyczne mogą wpływać na to, kto zachoruje, badacze coraz częściej przyglądają się narażeniu środowiskowemu. Pestycydy budzą szczególne zainteresowanie, ponieważ niektóre związki owadobójcze mogą zakłócać procesy biologiczne w układzie nerwowym.
W badaniu opublikowanym w czasopiśmie „Molecular Neurodegeneration” przeanalizowano dane 829 osób z diagnozą choroby Parkinsona oraz 824 osób bez tej choroby. Wszyscy uczestnicy brali udział w wieloletnim projekcie Parkinson's Environment and Genes, prowadzonym przez uczelnię. Naukowcy połączyli szczegółowe kalifornijskie rejestry stosowania pestycydów z historią adresów zamieszkania i pracy uczestników, dzięki czemu mogli oszacować, na ile chloropiryfosu każda z tych osób mogła być narażona w ciągu życia. Osoby z długotrwałym narażeniem w miejscu zamieszkania miały ponad 2,5 razy większe ryzyko rozwoju choroby Parkinsona niż osoby bez takiego narażenia.
Laboratoryjne eksperymenty pokazały, w jaki sposób związek może zakłócać pracę mózgu. Chloropiryfos zaburza zdolność usuwania uszkodzonych białek, co prowadzi do obumierania komórek nerwowych odpowiedzialnych za kontrolę ruchu. Zdaniem autorów badania takie spojrzenie na proces zachodzący wewnątrz komórek mózgu może w przyszłości otworzyć nowe drogi ochrony przed tym uszkodzeniem.
Choroba Parkinsona jest postępującą chorobą neurologiczną, na którą w samych Stanach Zjednoczonych cierpi blisko milion osób. Stopniowo niszczy komórki mózgu zaangażowane w ruch, wywołując drżenie, sztywność mięśni, spowolnienie i trudności z koordynacją. Jej cechą charakterystyczną jest utrata neuronów produkujących dopaminę, czyli przekaźnika, który pozwala komórkom nerwowym się komunikować i pomaga mózgowi płynnie koordynować ruchy. Wraz ze spadkiem poziomu dopaminy mózg coraz gorzej reguluje te ruchy.
Chloropiryfos stosowano w rolnictwie na szeroką skalę od dziesięcioleci. Jego użycie w zastosowaniach domowych zostało zakazane w Stanach Zjednoczonych w 2001 roku, a w 2021 roku nałożono dodatkowe ograniczenia na zastosowania rolnicze. Związek nadal jest jednak używany na wielu uprawach w USA i pozostaje powszechnie stosowany w innych krajach.
Ponieważ narażenie mogło nastąpić wiele lat przed pojawieniem się objawów, zrozumienie długoterminowych skutków chloropiryfosu ma szczególne znaczenie. Wskazanie konkretnych związków powiązanych z chorobą Parkinsona może pomóc w opracowaniu strategii profilaktyki i w ustaleniu, czy osoby wcześniej narażone powinny zostać objęte dodatkowym nadzorem neurologicznym.