Świat
Anna Kowalczyk
Korespondentka zagraniczna w redakcji Veritop. Komentuje politykę międzynarodową, konflikty i dyplomację. Wolne chwile spędza na rowerze i w kuchni eksperymentując z przepisami z całego świata.
Noc z soboty na niedzielę przyniosła kolejną falę rosyjskich uderzeń na zachodnią Ukrainę, a część z nich rozegrała się niezwykle blisko polskiej granicy. Według komunikatu szefa MON Władysława Kosiniaka-Kamysza nad ranem systemy wykryły atak kilkunastu odrzutowych dronów Geran-5 kierowanych w kierunku zachodniej części Ukrainy. Jeden z bezzałogowców uderzył zaledwie kilometr od granicy z Polską, drugi – pięć kilometrów. Polska strefa powietrzna pozostała nietknięta, ale skala i lokalizacja uderzeń sprawiły, że na Lubelszczyźnie działali zarówno strażnicy graniczni, jak i wojsko, a komentarze płynęły przez cały dzień z Warszawy i Kijowa.
Informacje pochodzą z publicznych doniesień medialnych – Onetu i RMF FM – i na ten moment. Poniżej rekonstruujemy przebieg zdarzeń oraz reakcje strony polskiej i ukraińskiej wyłącznie na podstawie tych materiałów.
W niedzielę rano szef MON napisał na platformie X, że systemy obrony powietrznej odnotowały atak „kilkunastu odrzutowych dronów Geran-5 w zachodniej Ukrainie”. Wskazał, że jeden z nich uderzył kilometr od granicy z Polską, a drugi – pięć kilometrów. Geran-5 to bezzałogowce, które Rosjanie regularnie wykorzystują w uderzeniach na ukraińskie cele; w tym wypadku ich cele znalazły się w bezpośrednim sąsiedztwie polskiej granicy.
Tuż po godz. 4 Dowództwo Operacyjne Rodzajów Sił Zbrojnych poinformowało o operowaniu lotnictwa wojskowego w polskiej przestrzeni powietrznej w związku z aktywnością rosyjskich bezzałogowych statków powietrznych wykonujących uderzenia na terytorium Ukrainy. Polskiej strefy powietrznej pilnowały – jak przypomniał szef MON – samoloty F-16, śmigłowce oraz samolot rozpoznania powietrznego SAAB. Nie doszło do naruszenia polskiej granicy. To sformułowanie powtarzało się w komunikacie resortu i przekazie RMF FM jako najważniejsze uspokojenie dla mieszkańców przygranicznych województw.
Podobnie jak w poprzednich falach ataków, nad ranem polskie Dowództwo Operacyjne poinformowało o zwiększonej aktywności lotnictwa, zanim jeszcze drony dotarły w rejon granicy. Kolejność komunikatów – najpierw o poderwaniu myśliwców, potem o uderzeniach po stronie ukraińskiej – wpisuje się w znany z ostatnich miesięcy schemat, w którym Rosjanie testują sąsiedztwo polskiej granicy, nawet jeśli nie próbują jej przekroczyć. To właśnie ta bliskość celów, nie zaś samo naruszenie przestrzeni powietrznej, nadaje nocnym atakom ich znaczenie dla bezpieczeństwa regionu: drony spadły tak blisko, że reakcja polskich służb była niezbędna, a jednocześnie zbyt daleko, by można było mówić o bezpośrednim zagrożeniu terytorium państwa.
W niedzielę, po godz. 4, Dowództwo Operacyjne Rodzajów Sił Zbrojnych poinformowało o operowaniu lotnictwa wojskowego w polskiej przestrzeni powietrznej w związku z aktywnością rosyjskich bezzałogowych statków powietrznych wykonujących uderzenia na terytorium Ukrainy. Tego samego dnia poranne komunikaty Straży Granicznej i MON dotyczyły zarówno odległości uderzeń od granicy, jak i normalnej pracy przejścia w Dorohusku – co miało uspokoić podróżnych i lokalnych mieszkańców po nocnej aktywności wojska.
Najbliżej polskiego terytorium spadł bezzałogowiec, który uderzył w ciężarówkę. Rzecznik Nadbużańskiego Oddziału Straży Granicznej, mjr Dariusz Sienicki, przekazał, że w odległości około 800 metrów od przejścia granicznego Dorohusk–Jagodzin dron trafił w ciężarówkę, która została zniszczona. Do zdarzenia doszło po stronie ukraińskiej.
Ukraińska agencja Euromaidan opublikowała w sieci nagranie pokazujące płonącą ciężarówkę. Straż Graniczna nie potwierdziła natomiast pojawiających się w internecie informacji o pożarze na stacji benzynowej po ukraińskiej stronie granicy. Rzecznik podkreślił jednocześnie, że przejście graniczne w Dorohusku funkcjonuje normalnie. Uspokojenie ze strony Straży Granicznej dotyczyło także tego, że sama odprawa na jednym z ważniejszych przejść drogowych między Polską a Ukrainą nie została wstrzymana ani ograniczona.
Dystans 800 metrów dzielący miejsce uderzenia od przejścia granicznego pokazuje, jak blisko polskiego terytorium spadły tego ranka bezzałogowce. Zniszczona ciężarówka po stronie ukraińskiej była jednym z dwóch potwierdzonych w tej okolicy celów; drugim – jak opisywał w kolejnych dniach przewoźnik i ukraińskie MSZ – lokomotywa pociągu pasażerskiego.
Osobnym epizodem niedzielnej nocy był atak na pociąg. Ukraińskie koleje państwowe (Ukrzaliznycia) poinformowały, że rosyjski bezzałogowiec uderzył w lokomotywę pociągu pasażerskiego, który w chwili ataku znajdował się w odległości dwóch kilometrów od granicy z Polską. Przewoźnik napisał na Telegramie, że „już drugi dzień z rzędu wróg atakuje kolej”, a w niedzielę uderzył w lokomotywę pociągu pasażerskiego w obwodzie wołyńskim.
Zespół monitorujący ataki dronów z wyprzedzeniem ostrzegł załogę pociągu o zagrożeniu, dzięki czemu nikt nie ucierpiał. Ukrzaliznycia zapewniła, że „stale monitoruje zagrożenia z powietrza, zapewnia ruch pociągów i podejmuje maksymalne środki bezpieczeństwa dla pasażerów i pracowników kolei”. Słowa o systemie wczesnego ostrzegania przewoźnik podkreślił w komunikacie – to on, zdaniem kolei, sprawił, że mimo uderzenia w lokomotywę obyło się bez ofiar.
Rosyjski bezzałogowiec uderzył w niedzielę w lokomotywę pociągu pasażerskiego, który w chwili ataku znajdował się w odległości 2 km od granicy z Polską – przekazały ukraińskie koleje państwowe. To drugi dzień z rzędu, gdy rosyjskie ataki wymierzone są w kolejowe szlaki w zachodniej Ukrainie, czyli w infrastrukturę, którą podróżni i towary przemieszczają się w stronę granicy z Polską. Kolej pełni w tym regionie kluczową rolę także dla szlaków humanitarnych i gospodarczych prowadzących do przejść granicznych, stąd uderzenia w nią – nawet jeśli nie powodują ofiar – są traktowane przez służby jako próba zakłócenia normalnego funkcjonowania granicy i ruchu między oboma krajami.
Do sprawy pociągu odniosło się również PKP. Przewoźnik zaznaczył, że do ataku doszło przed przejęciem pociągu przez stronę polską. „Pociągiem podróżuje 206 osób. Wśród pasażerów nie ma obywateli Polski. Pociąg został przyjęty od kolei ukraińskich z opóźnieniem ok. 370 minut i znajduje się na przejściu granicznym w Dorohusku. Po zakończeniu odprawy będzie kontynuował podróż w kierunku Warszawy” – czytamy w komunikacie PKP.
Informacja o 206 pasażerach i braku obywateli Polski miała znaczenie dla polskich odbiorców – po tym, jak część doniesień mogła sugerować, że atak dotyczył pociągu zmierzającego do polskiej stolicy, przewoźnik szybko wyjaśnił, kiedy i gdzie doszło do uderzenia. Opóźnienie około 370 minut oznacza, że skład czekał na odprawę i dotarcie do Dorohuska znacznie dłużej niż zwykle, co wpisuje się w zakłócenia ruchu kolejowego spowodowane atakami na zachodzie Ukrainy.
Ukrzaliznycia zapewniła natomiast, że „stale monitoruje zagrożenia z powietrza, zapewnia ruch pociągów i podejmuje maksymalne środki bezpieczeństwa dla pasażerów i pracowników kolei”. Wcześniej przewoźnik informował, że „już drugi dzień z rzędu wróg atakuje kolej”, celując w cywilną infrastrukturę w rejonie granicy z Polską.
Na ataki zareagowały polskie władze. Informację o uderzeniu w pociąg potwierdził na platformie X szef MSWiA Marcin Kierwiński. „Rosyjskie terrorystyczne ataki. Najpierw opodal przejścia granicznego Dorohusk–Jagodzin, a potem na osobowy pociąg przy polskiej granicy. Wydarzenia te traktujemy z najwyższą powagą. Sytuacja jest na bieżąco monitorowana. Rosja to wróg wolnego świata” – napisał minister. To on jako pierwszy z polskich polityków wprost potwierdził uderzenie w pociąg, podczas gdy przepływ informacji między resortami przebiegał stopniowo.
Swoją drogą przebiegał przepływ informacji między ministerstwami. Dziennikarze RMF FM, próbując potwierdzić doniesienie ukraińskiego przewoźnika, kontaktowali się najpierw z Ministerstwem Obrony Narodowej, które odesłało sprawę do resortu dyplomacji. Ministerstwo Spraw Zagranicznych jeszcze po godz. 11 wskazywało, że nie ma informacji o takim ataku, a później resort nie podnosił telefonu. Różnica między ostrożnym stanowiskiem dyplomacji a jednoznaczną reakcją MSWiA pokazała, że w trakcie niedzielnego poranka informacje o zdarzeniu pojawiały się w różnych resortach nierównomiernie.
Wysłannicy i politycy po obu stronach granicy komentowali zdarzenia niemal równolegle. Radosław Sikorski, odnosząc się początkowo do informacji o ataku na pociąg, zamieścił na platformie X link do artykułu prasowego na ten temat, opatrzony komentarzem „Putin eskaluje”. Szef polskiej dyplomacji przebywał tego dnia w Kijowie, co dodawało jego wpisowi kontekst – relacjonował sytuację bezpośrednio z ukraińskiej stolicy.
Szef MSZ Ukrainy Andrij Sybiha mówił z kolei o dronach spadających w bezpośrednim sąsiedztwie przejścia granicznego Dorohusk–Jagodzin oraz o uderzeniu w lokomotywę pociągu jadącego z Kijowa do Warszawy, podkreślając, że żaden z pasażerów nie ucierpiał. W jego opisie oba zdarzenia – uderzenie w ciężarówkę i w lokomotywę – potraktowane zostały jako jeden ciąg nocnych ataków rozgrywających się na przestrzeni kilku kilometrów od polskiej granicy. Wpis ministra obrony Władysława Kosiniaka-Kamysza przypomniał natomiast o ochronie polskiej przestrzeni powietrznej – F-16, śmigłowcach i samolocie rozpoznania powietrznego SAAB – i podkreślał, że polska granica nie została naruszona.
W niedzielę, po godz. 4, Dowództwo Operacyjne Rodzajów Sił Zbrojnych poinformowało o operowaniu lotnictwa wojskowego w polskiej przestrzeni powietrznej w związku z aktywnością rosyjskich bezzałogowych statków powietrznych wykonujących uderzenia na terytorium Ukrainy. To kolejny sygnał, że ataki na infrastrukturę przy polskiej granicy stają się elementem szerszej, powtarzalnej taktyki, wymierzonej także w cywilne szlaki komunikacyjne i podważającej poczucie bezpieczeństwa w przygranicznych regionach.
Nocne uderzenia pokazały, że infrastruktura przy granicy pozostaje w polu rażenia rosyjskich dronów, a niedzielne ataki łączy jedna cecha: drugi dzień z rzędu celem rosyjskich uderzeń była ukraińska kolej w bezpośrednim sąsiedztwie polskiej granicy, a w obu przypadkach – ciężarówki i lokomotyw – obyło się bez ofiar, w dużej mierze dzięki systemom wczesnego ostrzegania po stronie ukraińskiej. Dla mieszkańców Lubelszczyzny, którzy spędzili noc przy wzmożonej aktywności polskiego lotnictwa, najważniejsze pozostaje powtarzane przez wszystkie służby zapewnienie: granica nie została naruszona i przejścia działają normalnie.
Artykuł powstał wyłącznie na podstawie publicznych doniesień medialnych – Onetu oraz RMF FM – i zawiera Szczegóły dotyczące przebiegu ataków pochodzą z komunikatów polskich służb, ukraińskiego przewoźnika Ukrzaliznycia, Ministerstwa Spraw Zagranicznych Ukrainy oraz wypowiedzi polskich polityków publikowanych na platformie X.