Polska
Marek Sobczak
Dziennikarz polityczny w redakcji Veritop. Śledzi krajobraz polityczny, pracę Sejmu i sprawy samorządowe. Po pracy biega, a w domu czeka na niego jamnik o imieniu Stefek.
W podziemnej sali Instytutu Cervantesa w centrum Londynu Patricia Langa wchodzi na niewidzialną scenę, wcielając się w Conchitę, wiecznie w żałobie hiszpańską wdowę luźno opartą na bohaterkach sztuki Federico Garcíi Lorki „The House of Bernarda Alba” z 1936 roku.
„Jego głos był zbyt głośny, zbyt queer, zbyt żywy dla tych wokół niego, pełnych zazdrości i nienawiści” – mówi swojej wyobrażonej publiczności. „Więc go uciszyli”.
Langa ćwiczy swój kabaretowo-dragowy hołd dla Lorki, który pokaże w listopadzie w Londynie w ramach Festival of Queer Spanish Culture. Spektakl łączy flamenco, lip-sync i poezję, a jego osią jest wyobrażony pogrzeb poety, 90 lat po tym, jak został zabity przez nacjonalistyczny reżim Franco. Ciała nigdy nie odnaleziono.
Lorca urodził się w 1898 roku pod Granadą i za życia stał się jednym z największych pisarzy Hiszpanii. Choć pojawiały się przypuszczenia o jego homoseksualizmie – rzekomo jednym z powodów zabójstwa – nigdy otwarcie nie mówił o swojej orientacji. W czasach Franco homoseksualizm był brutalnie prześladowany, a Hiszpania była jednym z ostatnich krajów zachodnich, które zdekryminalizowały relacje osób tej samej płci; wyroki za nie anulowano dopiero w 2001 roku.
Po śmierci poety o jego queerowości milczała rodzina i hiszpańskie środowiska literackie. Akademicy i pisarze obawiali się, że stracą dostęp do rodzinnego archiwum i uniwersyteckich zasobów. „Jeśli chodziło się i mówiło, że Lorca był gejem, drzwi się zamykały” – wspomina Ian Gibson, jeden z najbardziej cenionych biografów poety. W biografii napisanej przez brata Lorki, Francisca, wydanej pośmiertnie w 1980 roku, słowo „homoseksualny” nie pojawia się ani raz. Własna biografia Gibsona z 1985 roku stawiała tę kwestię w centrum – i zakończyła jego relacje z rodziną poety. Wydana w 2009 roku książka „Lorca y el Mundo Gay” do dziś pozostaje kluczowym źródłem dla czytelników.
W Berkana, queerowej księgarni w madryckiej dzielnicy Chueca, w witrynie stoją egzemplarze różowego wznowienia tej książki z 2026 roku. Sprzedawca mówi, że popularność „La Bola Negra”, największego hitu kasowego roku w Hiszpanii, zwiększyła popyt na publikacje o Lorce. Sztuka „La Piedra Oscura” Alberto Conejero, na której oparty jest film, stała się niespodziewanym bestsellerem.
Lorca wraca dziś do hiszpańskiej kultury jako ikona społeczności LGBTQ+ – przez nagrania, które viralnie rozchodzą się na Booktoku, dragowe wspomnienia, dokumenty, kluby książki i typowany do Oscara film „La Bola Negra”.
Gibson, Irlandczyk, który w latach 60. przeniósł się do Hiszpanii, by badać twórczość Lorki, i później przyjął obywatelstwo, jest uhonorowany w filmie postacią graną przez Glenn Close. Jego brat Alan był gejem i zmarł w klinice psychiatrycznej po latach traumy w purytańskiej rodzinie metodystów.
Dla Langi patrzenie na twórczość Lorki przez queerowy pryzmat przyniosło głębszą, osobistą więź. „Wychodził i opowiadał historie, które nie są typowe” – mówi. Jego pierwsza sztuka, „The Butterfly's Evil Spell”, o zakazanej miłości karalucha i motyla, jest tego przykładem.