Zdrowie / Sport
Piotr Zawadzki
Redaktor sekcji zdrowia i sportu. Pisze o medycynie, profilaktyce i wydarzeniach sportowych. Amator maratonów, a w domu ma dwa psy, które towarzyszą mu w porannych treningach.
Gwinea Bissau nie zatwierdziła kontrowersyjnego badania nad szczepieniem noworodków przeciw WZW typu B. Minister zdrowia Quinhin Nantote powiedział na konferencji prasowej, że resort „nie autoryzował badań na warunkach przedstawionych w publikacjach, które obecnie krążą”. Przyznał też, że władze kraju były zaskoczone doniesieniami mediów o zgodzie na projekt.
Badanie finansowane przez rząd Stanów Zjednoczonych i prywatnych partnerów ma objąć 14 tysięcy niemowląt. Połowa dzieci otrzyma szczepionkę przeciw WZW typu B przy urodzeniu, a u drugiej połowy zostanie ona wstrzymana na pierwsze sześć tygodni życia. Projekt nie ma badać bezpieczeństwa ani skuteczności szczepionki, lecz śledzić „niespecyficzne” wskaźniki zdrowotne, takie jak ogólna umieralność czy zaburzenia neurorozwojowe. W kraju, w którym WZW typu B jest powszechne, wstrzymanie szczepienia noworodków budzi zastrzeżenia etyczne.
Badanie to kluczowy element wizji szczepień Roberta F. Kennedy'ego Jr., sekretarza amerykańskiego Departamentu Zdrowia i Opieki Społecznej (HHS) i wieloletniego przeciwnika szczepień. Podczas niedawnej konferencji antyszczepionkowej chwalił duńskich badaczy odpowiedzialnych za projekt i wskazywał go jako przykład polityki szczepionkowej administracji Donalda Trumpa, która ograniczyła zalecenia dotyczące szczepień i podała w wątpliwość ich bezpieczeństwo oraz skuteczność.
Paul Offit, specjalista chorób zakaźnych z Children's Hospital of Philadelphia, ocenia, że celem Kennedy'ego jest rezygnacja ze szczepienia noworodków przy urodzeniu w Stanach Zjednoczonych. Jego zdaniem takiego badania nie dałoby się przeprowadzić w USA ze względu na znaczące wątpliwości etyczne. „Wykorzystuje kraj rozwijający się. Czy to dlatego, że dzieci w Afryce można łatwiej poświęcić niż dzieci w Stanach Zjednoczonych?” – pyta Offit.
Komitet etyczny Uniwersytetu Południowej Danii przegłosował niedawno kontynuację projektu. Jego członków poinformowano, że władze Gwinei Bissau zatwierdziły zmieniony protokół badania, co wpłynęło na głosy części z nich. Stig Børsen Hansen, współzałożyciel komitetu, który jako jeden z dwóch recenzentów prezentował badanie, zrezygnował w proteście, wskazując na poważne problemy etyczne. „Wpisujecie noworodki w loterię, żeby przetestować hipotezę” – powiedział. Trzej inni członkowie komitetu również zrezygnowali.
Za badaniem stoją duńscy badacze Peter Aaby i Christine Stabell Benn, którzy kierują projektem Bandim Health Project. Ich wieloletni dorobek naukowy został w ostatnim roku podany w wątpliwość. Duńska badaczka Charlotte Strøm twierdzi, że wnioski z niemal wszystkich ich prac są „wysoce mylące”. Współtworzyła analizę, która wykazała brak istotnych wyników w 24 z 25 badań. „Kiedy badacze porzucają rygor metodologiczny, dosłownie sami decydują o wynikach, a to nie jest nauka” – mówi Strøm.
Oświadczenie ministra padło po nadzwyczajnym spotkaniu z przedstawicielami Bandim Health Project, lokalnego komitetu etycznego, Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego (Inasa) i programu szczepień PAV. Nantote podkreślił, że każda inicjatywa badawcza z udziałem ludzi, szczególnie dzieci, musi ściśle przestrzegać obowiązujących przepisów krajowych i międzynarodowych zasad etycznych oraz przechodzić przez właściwe procedury oceny i zatwierdzania. Według doniesień amerykańskiej agencji CDC na projekt zarezerwowano 1,6 mln dolarów, a drugie tyle mają dołożyć prywatne fundacje Pershing Square i Bluebell.