Tech / Nauka
Tomasz Wiśniewski
Redaktor technologiczny. Interesuje się sztuczną inteligencją, startupami i nowymi mediami, a także odkryciami naukowymi. Wielbiciel science fiction i gier planszowych.
Nowotwory kotów przez lata pozostawały genetyczną „czarną skrzynką”. Naukowcy wiedzieli o nich znacznie mniej niż o nowotworach ludzi czy psów, chociaż rak należy do najczęstszych przyczyn choroby i śmierci u domowych kotów. Ten stan rzeczy zaczął się zmieniać za sprawą dużego międzynarodowego badania, którego wyniki opublikowano w czasopiśmie „Science”. Otwarcie tej „czarnej skrzynki” badacze uważają za duży krok naprzód. Do tej pory zmiany genetyczne stojące za nowotworami kotów poznano znacznie słabiej niż te odpowiadające za nowotwory psów.
Zespół przebadał nowotwory kotów na skalę, jakiej wcześniej nie próbowano. Naukowcy przyjrzeli się próbkom guzów pobranym od blisko 500 domowych kotów z pięciu krajów. Szukali mutacji oraz innych zmian w materiale genetycznym, które pomagają nowotworom powstawać i rosnąć. Wiele nowotworów napędzają zmiany w genach kontrolujących wzrost komórek, ich podział, naprawę uszkodzeń oraz naturalną śmierć. W zdrowych komórkach te geny decydują między innymi o tym, kiedy komórka ma się podzielić, a kiedy powinna przestać. Kiedy zostają zaburzone, komórki zaczynają mnożyć się w niekontrolowany sposób. Naukowcy nazywają je genami napędzającymi nowotwór.
Okazało się, że wiele z tych genów jest dobrze znanych z nowotworów człowieka i psa. Najwyraźniej widać to w agresywnych nowotworach gruczołu mlekowego, które rozwijają się w tkance piersi. Najczęstszym genem napędzającym w guzach tego typu u kotów był FBXW7. Ponad połowa przebadanych guzów miała mutację w tym genie. To podobieństwo do nowotworów człowieka sprawia, że badanie kotów może mieć znaczenie także dla medycyny.
– Mimo że koty domowe są popularnymi zwierzętami, o genetyce ich nowotworów wiedzieliśmy bardzo niewiele – mówi dr Geoffrey Wood, profesor patobiologii na Uniwersytecie w Guelph i jeden z głównych autorów badania. – Do teraz.
Naukowcy przygotowali także bezpłatnie dostępne narzędzie, z którego inni badacze mogą korzystać, aby analizować genetykę nowotworów kotów. Zasób jest otwarty dla wszystkich naukowców, dzięki czemu kolejne zespoły nie będą musiały zaczynać od zera i będą mogły oprzeć się na gotowych danych.
Wyniki pracy mogą poprawić leczenie raka u samych kotów, a przy tym pomóc lepiej zrozumieć, jak niektóre nowotwory rozwijają się u ludzi i innych zwierząt. Podobieństwa między genami napędzającymi nowotwory u kotów, psów i człowieka pokazują, że mechanizmy stojące za rozwojem choroby są w dużej mierze wspólne dla różnych gatunków.