Polska
Marek Sobczak
Dziennikarz polityczny w redakcji Veritop. Śledzi krajobraz polityczny, pracę Sejmu i sprawy samorządowe. Po pracy biega, a w domu czeka na niego jamnik o imieniu Stefek.
Niedziela 13 września w większości Polski zapowiada się pochmurno i chłodniej niż w ostatnich dniach lata. Poranne prognozy publikowane przez Onet dla kolejnych wojewódzkich miast, przygotowane na podstawie danych AccuWeather Inc, nie pozostawiają złudzeń: czeka nas raczej szara niż słoneczna aura. Zebraliśmy to, co w niedzielnych doniesieniach medialnych pojawiło się dla pięciu lokalizacji - od wybrzeża po Podkarpacie.
Warto od razu zaznaczyć, że wszystkie liczby przytoczone w tym tekście pochodzą z publicznych doniesień mediów o prognozach pogody. Meteorologia to jednak dyscyplina, w której różnica między temperaturą rzeczywistą a odczuwalną bywa ważniejsza niż sam surowy odczyt, a to właśnie te niuanse zdecydowaliśmy się przejrzeć. Bo o ile ktoś może machnąć ręką na pojedynczy stopień, o tyle ich wpływ na planowanie dnia - w tym zwłaszcza na aktywności na świeżym powietrzu - bywa większy, niż się wydaje.
Najbardziej zachmurzone niebo w całej piątce miast zapowiedziano na zachodzie kraju. W Szczecinie niebo ma być pokryte w 98 procentach, a wiatr ma wiać średnio z prędkością 11,1 metra na sekundę. Termometry pokażą 20 stopni, choć odczuwalnie będzie to 19. Prognoza zakłada również 1,4 milimetra opadów deszczu - najwięcej spośród analizowanych lokalizacji. To połączenie chłodnego wiatru i wilgoci sprawia, że poranny spacer nad Odrą czy Bulwarami Piastowskimi, nawet przy względnie przyzwoitej wartości na termometrze, może odebrać wrażenie temperatur sporo niższych.
Niewiele jaśniej ma być w Zielonej Górze, gdzie zachmurzenie sięgnie 97 procent, a spodziewane opady to pół milimetra. Wiatr maksymalnie ma osiągnąć 11,1 metra na sekundę, temperatura rzeczywista wyniesie 18 stopni, a odczuwalna - 17. To jedna z najchłodniejszych propozycji dnia, zwłaszcza że do tego dochodzi przelotna wilgoć. We Wrocławiu niebo również ma być zachmurzone w 98 procentach, wiatr powieje średnio z prędkością 9,3 metra na sekundę, a prognoza pokazuje 21 stopni rzeczywistych i 20 odczuwalnych, bez opadów. Stolicę Dolnego Śląska czeka więc dzień cieplejszy, ale równie ponury.
Charakterystyczny dla tej części kraju jest widoczny w prognozach wzorzec: wysokie zachmurzenie przy umiarkowanym wietrze i tylko niewielkich sumach opadów. Innymi słowy, deszcz nie będzie tu głównym utrapieniem - bardziej brzydota dnia i chłód odczuwany przez skórę. Dla osób wrażliwych na brak światła dziennego takie dziesięć i więcej godzin pod chmurnym niebem potrafi być odczuwalne także poza tym, co pokazują termometry.
Warto podkreślić, że taki rozkład aury nie jest w środku września anomalią. W powszechnie rozumianym kalendarzu letnio-jesiennym to właśnie ten okres najczęściej przynosi pierwsze solidniejsze ochłodzenia i dłuższe serie pochmurnych dni, zanim wejdzie w pełni charakterystyczna dla późnej jesieni szaruga. Niedzielne prognozy nie każą zresztą spodziewać się ekstremalnych zjawisk - ani śniegu, ani gradu nie zapowiedziano w żadnej z pięciu analizowanych lokalizacji, a sumy opadów pozostają symboliczne. To w praktyce oznacza, że pogoda może być po prostu mało atrakcyjna, ale nie groźna, co dla większości planów weekendowych jest wiadomością neutralną.
Podkarpacie pod względem zachmurzenia wypada inaczej niż zachód kraju. W Rzeszowie niebo ma się pokryć tylko w 58 procentach - to najmniej w całej piątce. Temperatura rzeczywista osiągnie 19 stopni, ale odczuwalna będzie wyższa i wyniesie 21. To ciekawy przykład, jak wiatr i wilgotność potrafią odwrócić kierunek różnicy między tymi dwoma odczytami: w niedzielę w Rzeszowie ma być cieplej odczuwalnie, niż wskazuje sam termometr, co zwykle oznacza stosunkowo spokojny, wilgotny dzień bez silnych porywów.
W Toruniu, na Kujawsko-Pomorskiem, niebo będzie zachmurzone w 85 procentach, a termometry pokażą 19 stopni, zarówno rzeczywistych, jak i odczuwalnych, bez opadów. Wschodnia i północna część piątki wypada więc nieco jaśniej i stabilniej, co może mieć przełożenie na plany na niedzielne popołudnie.
Do grona faktów wartych odnotowania należy też zmieniający się rytm dnia. Słońce najwcześniej, bo o 06:04, wstanie w Rzeszowie, a najpóźniej - po 06:30 - w Szczecinie, Zielonej Górze i Wrocławiu, w których zachód słońca wypada między 19:12 a 19:24. Średnio dzień skraca się już w tym okresie wyraźnie z każdym tygodniem, co dla mieszkańców oznacza coraz krótszą porę na aktywności bez sztucznego oświetlenia.
Porównując obie grupy miast, wyraźnie widać, jak duży potrafi być kontrast między regionami w tym samym dniu. O ile na zachodzie niebo w niedzielę ma być w praktyce całkowicie zachmurzone i przynosić przelotną wilgoć, o tyle na Podkarpaciu chmury mają pozostawić wolną ponad jedną trzecią nieboskłonu. Dla kogoś planującego podróż wzdłuż południowej Polski oznacza to, że warunki mogą zmieniać się z miasta na miasto nawet o kilkadziesiąt punktów procentowych zachmurzenia, choć temperatury pozostaną w zbliżonym, wiosenno-jesiennym przedziale.
Prognozy długoterminowe publikowane przez Onet sięgają 45 dni i również bazują na danych AccuWeather Inc. Najbliższe dwa tygodnie mają przynieść wyraźne wahania temperatur. Chwilowe ocieplenie widać już w okolicy 16 września: w Rzeszowie ma wówczas być 25 stopni, we Wrocławiu również 25, a w Toruniu 24. Tego typu kilkustopniowe skoki w obrębie tygodnia to sygnał, że warstwa cieplejszej i lżejszej odzieży w szafie na pewno się przyda, zanim definitywnie wrócimy do jesiennych wartości.
Później obraz się stabilizuje wokół 18–21 stopni, z przelotnymi opadami deszczu i okresami umiarkowanego zachmurzenia. W prognozach regularnie pojawiają się takie sformułowania jak „pochmurno z przelotnymi opadami deszczu”, „przejaśnienia” czy „zachmurzenie umiarkowane” - to znak, że najbliższe tygodnie nie przyniosą ani długiej serii słońca, ani uporczywej szarugi.
Pod koniec miesiąca prognozy wskazują ochłodzenie: przykładowo na 24 września Szczecin ma dostać 17 stopni, a w ostatnich dniach miesiąca w Zielonej Górze, Toruniu i Rzeszowie pojawiają się wartości w okolicach 18 stopni. Dla planujących np. wyjazdy czy remonty na świeżym powietrzu to sygnał, że najcieplejszy i najbardziej stabilny fragment miesiąca wypada w okolicy połowy września, a końcówka będzie wyraźnie chłodniejsza i bardziej kapryśna.
Niedzielne prognozy dość obszernie odnoszą się do grupy osób, które nazywają samych siebie meteopatami - wrażliwych na zmiany ciśnienia atmosferycznego. Z doniesień wynika, że spadkowi ciśnienia towarzyszyć mogą rozdrażnienie, bóle głowy i problemy z koncentracją. Z kolei wysokie ciśnienie atmosferyczne ma powodować wzrost ciśnienia tętniczego krwi, co bywa szczególnie niebezpieczne dla osób z problemami z krążeniem.
Media przywołują przy tym badania wskazujące na korelację między wysokim ciśnieniem atmosferycznym a częstotliwością występowania zawałów. To zastrzeżenie jest o tyle ważne, że miesiące przejściowe - a wrzesień właśnie do nich należy - to czas częstych, gwałtownych zmian ciśnienia, gdy ponad regionami przemieszczają się kolejne układy niżowe i wyżowe.
W przypadku Zielonej Góry, gdzie w niedzielę zmieniająca się pogoda ma być odczuwalna dla wrażliwych osób, mowa wprost o możliwych migrenach, skokach ciśnienia krwi i obniżonym nastroju. Dla części czytelników to praktyczny sygnał, by w takie dni zadbać o regularny sen, umiarkowaną aktywność i nie bagatelizować dolegliwości, zwłaszcza jeśli w rodzinie występują problemy kardiologiczne.
Osoby, które tylko zerkną na samą liczbę stopni, mogą przegapić to, co meteorolodzy uznają za istotniejsze. Temperatura odczuwalna jest złożeniem temperatury rzeczywistej, wilgotności powietrza, siły wiatru oraz opadów. Z publikowanych objaśnień wynika zasada: zimą odczuwamy niższą temperaturę, niż wskazuje termometr, gdy wieje charakterystyczny dla zimowych miesięcy wiatr i wilgotność jest duża; latem bywa odwrotnie - wyższą temperaturę odczuwamy przy bezwietrznej i wilgotnej aurze, którą potocznie nazywamy parnością, a która zwykle poprzedza opady.
Dlatego warto patrzeć na parametry łącznie, a nie osobno. W niedzielę różnice między temperaturą rzeczywistą a odczuwalną w analizowanych miastach są niewielkie - największa, bo aż dwustopniowa, pojawia się w obie strony: w Rzeszowie odczuwalnie cieplej (21 wobec 19), a w Zielonej Górze odczuwalnie chłodniej (17 wobec 18). To właśnie efekt wiatru i wilgotności, które w różnych częściach kraju działają w tym dniu z różną siłą.
Podobne objaśnienie dotyczy zachmurzenia. Z doniesień wynika, że stosuje się dwie metody jego opisu: ośmiostopniową skalę, w której zero oznacza niebo bezchmurne, a osiem niebo całkowicie przykryte chmurami, oraz pomiar nefometrem, który dzieli sferę nieba na sektory i wylicza sumaryczny procent zachmurzenia. Media codziennie posługują się tą drugą, procentową miarą, uznając ją za najwygodniejszą dla odbiorcy - stąd w prognozach „58 procent” czy „98 procent” zamiast suchych oznaczeń oktantów.
Z uwag zdrowotnych warto zapamiętać prostą prawidłowość: nie sam przycisk termometru, a dynamika zmian bywa dla organizmu najbardziej obciążająca. Skoki temperatury o kilka stopni w ciągu kilku dni, wahania ciśnienia i wilgotności - to właśnie połączenie, które wyczuwają osoby wrażliwe, nawet jeśli same liczby nie wydają się ekstremalne. Niedzielne objaśnienia przypominają też, by nie korygować stałej terapii na podstawie prognoz pogody, a wszelkie niepokojące objawy konsultować z lekarzem - materiały medialne pełnią tu rolę informacyjną, a nie diagnostyczną.
Wszystkie cytowane prognozy zostały przygotowane na podstawie danych amerykańskiej firmy AccuWeather Inc, która - jak podają publikujące je media - obejmuje swoim zasięgiem prawie 60 tysięcy miejscowości w Polsce. Obok prognoz na najbliższe godziny portal pogodowy oferuje także przewidywania długoterminowe na 16, 24 i 45 dni, co pozwala planować dalej niż tylko na najbliższy dzień.
Warto pamiętać, że niniejszy materiał bazuje wyłącznie na publicznych doniesieniach medialnych o prognozach i nie stanowi samodzielnej analizy meteorologicznej. Dane pogodowe zmieniają się szybko, a ostateczna ocena warunków w konkretnym miejscu i godzinie zawsze wymaga aktualnej prognozy z dedykowanego źródła. Do najbliższych dni warto z pewnością dopasować plan tak, by przetrwać zarówno chłodniejsze, jak i cieplejsze momenty tej jesieni - bo jedno jest w najbliższych tygodniach pewne: aurę czeka sporo zwrotów.