Tech / Nauka
Tomasz Wiśniewski
Redaktor technologiczny. Interesuje się sztuczną inteligencją, startupami i nowymi mediami, a także odkryciami naukowymi. Wielbiciel science fiction i gier planszowych.
Naukowcy, którzy zbadali kości tylnej nogi niewielkiego mięsożernego dinozaura Aratasaurus, twierdzą, że natrafili na skamieniałe czerwone krwinki. Zwierzę żyło i zginęło około 115 milionów lat temu na terenach dzisiejszej północno-wschodniej Brazylii.
Obrazy z mikroskopu elektronowego pokazały drobne, okrągłe struktury w cienkich kanałach, w których kiedyś biegły naczynia krwionośne. Badania chemiczne potwierdziły obecność hemu, czyli związku, dzięki któremu hemoglobina może przenosić tlen po całym organizmie. Jeśli odkrycie się potwierdzi, badacze zyskają nowe możliwości sprawdzania składu krwi dinozaurów, ich metabolizmu, a nawet poziomu aktywności.
- Widzimy mineralne i molekularne echo pierwotnej biologii dinozaura - powiedziała prof. Kliti Grice z Curtin University w Australii Zachodniej, która kierowała zespołem. - Skamieniałych czerwonych krwinek o wyraźnej chemii związanej z hemem nie znaleziono dotąd in situ w żadnej skamieniałości, a co dopiero w szkielecie dinozaura. To pierwszy taki przypadek na świecie.
Szczątki Aratasaurusa odkryto w kopalni w 2008 roku. Od tamtej pory znajdują się w Muzeum Narodowym Brazylii, gdzie badacze wciąż je analizują. Struktury przypominające krwinki Grice zauważyła właśnie podczas pracy nad kośćmi tylnej nogi. Testy wykazały też ślady aminokwasów budujących kolagen, kluczowe białko tkanki łącznej.
Zdaniem badaczki zachowaniu krwinek mógł pomóc hausmannit, związek manganu, który powstał w ich wnętrzu i wokół nich, stabilizując je przed fosylizacją. Ten sam proces mógł utrwalić aminokwasy. Praca ukazała się w czasopiśmie Proceedings of the National Academy of Sciences.
Wyniki budzą jednak spór. Prof. Mary Schweitzer z North Carolina State University w USA, która wcześniej znajdowała w skamieniałościach dinozaurów resztki naczyń krwionośnych i tkanek miękkich, nie jest przekonana, że Grice i jej zespół mają do czynienia z czerwonymi krwinkami. Jej zdaniem krwinki dinozaura powinny mieć jądrowe zgrubienie, przez co wyglądałyby jak kopułki po obu stronach. Struktury znalezione przez Grice są wklęsłe, co sugeruje, że mogą być czymś innym.
Schweitzer przyznała jednocześnie, że obecność hemu i aminokwasów kolagenu w kości jest przekonująca. Jak dodała, w tak dobrze zachowanych skamieniałościach jest jeszcze wiele do odkrycia. Grice apeluje o ostrożność i podkreśla, że jej praca nie oznacza, iż duże cząsteczki biologiczne, takie jak białka czy DNA, przetrwały w starych skamieniałościach. - Każde nadzwyczajne twierdzenie wymaga nadzwyczajnych dowodów analitycznych - powiedziała. - Celem nie jest znalezienie DNA jak z Parku Jurajskiego, tylko ustalenie, ile prawdziwej informacji molekularnej może przetrwać w głębokim czasie.