Zdrowie / Sport
Piotr Zawadzki
Redaktor sekcji zdrowia i sportu. Pisze o medycynie, profilaktyce i wydarzeniach sportowych. Amator maratonów, a w domu ma dwa psy, które towarzyszą mu w porannych treningach.
Sprawność fizyczna zaczyna się obniżać wcześniej, niż wielu osobom się wydaje. Szwedzkie badanie, które trwało 47 lat, pokazało, że kondycja, wytrzymałość mięśni i ogólna wydolność zaczynają spadać około 35. roku życia. Co istotne, dotyczy to także ludzi, którzy przez całe dorosłe życie pozostają aktywni.
Za projektem stoi Karolinska Institutet w Szwecji. Badanie było częścią programu Swedish Physical Activity and Fitness (SPAF), a jego wyniki opublikowano w 2025 roku w „Journal of Cachexia, Sarcopenia and Muscle”. Wyniki mają pomóc w zrozumieniu, kiedy zaczyna się spadek możliwości fizycznych, jak przebiega i dlaczego aktywność pozostaje ważna przez całe życie. Objęło 427 losowo wybranych kobiet i mężczyzn urodzonych w 1958 roku, których testowano przez 47 lat – od 16. do 63. roku życia.
To odróżnia szwedzkie badanie od większości wcześniejszych prac o starzeniu się organizmu, w których porównywano osoby w różnym wieku w jednym momencie. Sprawność poszczególnych ludzi bardzo się różni, więc takie zestawienia mogą prowadzić do mylących wniosków. Obserwacja tych samych uczestników przez dziesięciolecia daje pełniejszy obraz tego, jak zmienia się kondycja w ciągu życia.
Testy obejmowały wydolność tlenową, wytrzymałość mięśniową i moc mięśni. Wydolność tlenowa mówi o tym, jak efektywnie organizm wykorzystuje tlen podczas wysiłku, wytrzymałość – jak długo mięśnie mogą pracować, a moc odpowiada za zdolność do szybkiego wytworzenia siły. Ta ostatnia jest ważna przy skakaniu, wchodzeniu po schodach i utrzymaniu sprawności ruchowej.
Wyniki układają się w spójny wzorzec. Wydolność tlenowa i wytrzymałość mięśniowa były najwyższe między 26. a 36. rokiem życia, a spadek rozpoczynał się około 35. roku życia. Niektóre zdolności, zwłaszcza moc mięśni, szczyt osiągały jeszcze wcześniej.
Początkowo regres był niewielki, ale z wiekiem przyspieszał. Do 63. roku życia średnie wyniki spadły o około 30–48 procent w stosunku do szczytu. Tempo zmian było zbliżone u kobiet i mężczyzn – choć ich wyjściowa sprawność się różniła, wzorzec spadku okazał się podobny.
Wyniki niosą jednak także zachęcający przekaz. Ćwiczenia nie zatrzymają wszystkich zmian związanych z wiekiem, ale zwiększenie aktywności w dorosłym życiu wciąż przynosi wymierną poprawę kondycji i siły. Ruch warto zwiększać na każdym etapie dorosłości – na zmiany nigdy nie jest za późno.