Tech / Nauka
Tomasz Wiśniewski
Redaktor technologiczny. Interesuje się sztuczną inteligencją, startupami i nowymi mediami, a także odkryciami naukowymi. Wielbiciel science fiction i gier planszowych.
Na najwyższych szczytach Papui, kilka stopni od równika, od stuleci leży „wieczny śnieg". Zostało go tak niewiele, że zdaniem naukowców zniknie całkowicie w ciągu roku albo dwóch.
Góry Papui to indonezyjska część drugiej co do wielkości wyspy świata, położonej na północ od Australii. Leżą niedaleko równika, a mimo to przez wieki były skute śniegiem i stałym lodem. Ten kontrast od dawna przyciągał uwagę badaczy, którzy znajdowali tam dane o historii klimatu Ziemi. Śnieg utrzymywał się na szczytach przez stulecia, choć wyspa leży w strefie tropikalnej.
Sto lat temu 300-kilometrowy odcinek pasma Sudirman miał śnieg i stały lód na wszystkich czterech głównych szczytach. Dziś śnieg utrzymuje się tylko w niewielkich płatach wokół Puncak Jaya, znanego również jako Piramida Carstensza.
Skala zmiany jest ogromna. W XIX wieku lodowce wokół Puncak Jaya zajmowały blisko 1900 hektarów, dziś około 16 hektarów. Całe lodowce zniknęły w ciągu jednego ludzkiego życia, a to, co zostało, może przestać istnieć w ciągu roku lub dwóch, nie w perspektywie kolejnych pokoleń.
Dla wielu Papuasów te szczyty są centrum duchowego wszechświata, miejscem o znaczeniu wykraczającym daleko poza geografię i naukę. Jeden z aktywistów porównuje je do Mekki albo Watykanu. Marie Šabacká, czeska ekolog lodowcowa, pojechała na Puncak Jaya w marcu, żeby znaleźć się wśród ostatnich badaczy, którzy mogą jeszcze studiować papuaski „wieczny śnieg". „Jest w tym głęboka niesprawiedliwość" – mówi.
Lodowce Papui są wyjątkowe, ponieważ od innych systemów lodowcowych dzielą je tysiące kilometrów. To ostatni tropikalny lód między Andami a Himalajami. Rdzenie lodowe pobrane ze stoków Puncak Jaya przechowują zapis historii klimatu i powstawały przez stulecia. Naukowcy odczytują z nich informacje o warunkach atmosferycznych w regionie oraz o zmianach w najcieplejszych wodach otaczających wyspę, czyli w tropikalnym Pacyfiku i zachodniopacyficznym basenie ciepłych wód.
Archiwum znika jednak szybciej, niż udaje się je przebadać. Część zapisu warunków panujących nad tym fragmentem oceanu przepadnie, zanim naukowcy zdążą ją w pełni opisać. W promieniu tysięcy kilometrów nie ma innego lodowca, więc gdy śnieg stopnieje, w tym rejonie świata nie zostanie już żaden tropikalny lód.
Nie chodzi przy tym wyłącznie o utratę krajobrazu. Wraz z lodem przepadnie zapis, którego badacze nie zdążyli w pełni wykorzystać.