Tech / Nauka
Tomasz Wiśniewski
Redaktor technologiczny. Interesuje się sztuczną inteligencją, startupami i nowymi mediami, a także odkryciami naukowymi. Wielbiciel science fiction i gier planszowych.
Gdy badacze usłyszeli w parku w Buenos Aires melodię, której nie było tam od dekad, mieli powody do radości. Ten wariant pieśni należał do repertuaru miejscowych wróbli obrożnych jeszcze w latach 60. XX wieku, ale później zniknął z okolicy.
Naukowcy przygotowali komputerową wersję utworu na podstawie ręcznie rysowanych notacji pieśni z lat 60. Chcieli sprawdzić, czy ptaki uznają ją za wystarczająco wiarygodną, by ją powtórzyć. W niespełna trzy miesiące później jeden z miejscowych samców zaczął naśladować fragmenty melodii.
Badanie nad wróblami obrożnymi współtworzył Gabriel B. Mindlin, profesor fizyki na Uniwersytecie w Buenos Aires. Jego praca trafiła też do dokumentu „Dream of Birds”, który powstał z inicjatywy Guardiana. Mindlin zwraca uwagę, że choć o bioróżnorodności mówi się zwykle w kontekście genów i materiału genetycznego, wyuczone zachowania zwierząt, czyli ich kultura, są równie istotną częścią populacji.
Śpiew ma dla ptaków wymiar praktyczny. Samce, które śpiewają dobrze, a więc złożenie, konsekwentnie i sprawnie, mają większe szanse na zdobycie partnerki i obronę terytorium. „Jeśli twoja pieśń wymaga dużo energii, musisz być w całkiem dobrej kondycji, żeby ją zaśpiewać” - tłumaczy Rebecca Lewis, badaczka zajmująca się ochroną przyrody w ogrodzie zoologicznym w Chester.
Problem pojawia się, gdy populacja gatunku maleje. Młodym ptakom brakuje wtedy wzorców do naśladowania, zaczynają śpiewać nietypowo albo przejmują pieśni innych gatunków, co utrudnia im rozmnażanie. Dlatego zrozumienie, jak ptaki uczą się śpiewu, ma znaczenie dla ochrony gatunków.
Około 4 tysięcy z 10 tysięcy gatunków ptaków na świecie to ptaki śpiewające, między innymi łuszczaki, wróble i kosy. Ich pieśni są bardzo różnorodne, ale badania nad szerszą grupą ptaków wróblowych wskazały wspólne motywy - trzy rodzaje treli, trzy rodzaje gwizdów, dźwięki chaotyczne i harmoniczne. Sposób ich użycia zależy od środowiska. Płaskie gwizdy częściej słychać w lasach deszczowych, gdzie dźwięk musi przebić się przez gęstą roślinność, a złożone motywy, jak bardzo szybkie trele, w strefach umiarkowanych, gdzie ptaki porozumiewają się z bliska.
Każda pieśń wróbla obrożnego składa się z treli, która jest podobna u osobników z tego samego regionu, oraz z tematu, który się zmienia. Część tematów sprzed dekad miejscowe ptaki nadal śpiewają, inne zniknęły.
Sam wróbel obrożny nie jest uznawany za gatunek zagrożony w skali globalnej. Naukowcy liczą jednak, że syntetyczne nagrania pomogą uczyć śpiewu przedstawicieli gatunków, których liczebność spada, zwłaszcza tam, gdzie nie zachowały się prawdziwe nagrania.